بیماری مشترک انسان وگربه
ساعت ٢:٢٦ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۱۱/۱۳  کلمات کلیدی: توسکوژلاسموز

توکسوپلاسموز چیست ؟

اهمیت بهداشتی توکسوپلاسموز در انسان و بخصوص زنان باردار

حیوانات از اجزای با اهمیت محیط زیست می باشند که در خلقت هر کدام حکمت هایی  نهفته است، از آن جمله گربه مو بلند ایرانی است که معروفترین و زیباترین نژاد در بین گربه های جهان محسوب می شود، با وجود اینکه این موجودات عموما مستبد، خودپسند، راحت طلب، فضول، مغرور، نمک نشناس و زود آشنا هستند و همیشه بهترین و راحتترین جاها استراحت می کنند باز هم در میان مردم از محبوبیت خاصی برخوردارند که البته گاهی اوقات بدلیل نبود آگاهی در میان افراد جامعه از این حیوان با عنوان ناقل نوعی  بیماری  خطرناک بنام توکسوپلاسمو گوندی نام برده می شود، که در این جا برای آشنایی بیشتر خوانندگان از این بیماری و راه های انتقال آن اطلاعاتی را برای شما عزیزان به ارمغان آوردیم :

توکسوپلاسموز نوعی بیماری انگلی مشترک بین انسان و حیوان است که توسط تک یاخته ای ( موجودی تک سلولی ) بنام توکسوپلاسما گوندی ایجاد می شود . این انگل اولین بار در سال 1908 در سلول های کبدی و طحال یک جانور جونده ( شبیه به موش ) در شمال آفریقا توسط نیکول و منسئو کشف گردید ، یکسال بعد گوندی مرفولوژی آن را شرح داد وتحت عنوان توکسوپلاسما گوندی نامگذاری نمود.

اساسا گربه ها میزبان این انگل می باشند ولی این بیماری در سایر حیوانات و پرندگان نیز رایج است. گربه ها در طبیعت با خوردن گوشت خام و آلوده حیوانات دیگر ( مانند موش) با این میهمان ناخوانده و سمج روبه رو می شوند ، بنابراین ابتلای گربه های خانگی به این بیماری تقریبا صفر است . در هر صورت برای اطمینان ، بهتر است موارد احتیاطی را در نظر داشته باشید.

توکسوپلاسموز در گربه :

بیماری در گربه معمولا با علائم خفیف و یا بدون علامت  ظاهر می شود ، اما ممکن است به صورت بی اشتهایی، درد عضلانی، تب، کاهش وزن، اسهال و استفراغ ، ناراحتی تنفسی، لنگش، ناراحتی عصبی و مشکل بینایی دیده شودکه البته این بیماری ممکن است خودبخود خوب شود ویا گاهی  در برخی موارد موجب مرگ حیوان می شود.

انگل در بدن گربه چرخه داخل روده ای دارد به این معنا که از مسیر دهان وارد روده شده واز طریق مدفوع وارد محیط یا خاک گربه می شود. این انگل پس از ورود به محیط بعد از گذشت 1 تا 20 روز می تواند برای انسان ها و حیوانات دیگر که به طور مستقیم یا غیر مستقیم با مدفوع گربه سر و کار دارند بیماریزا باشد، که  از راه مخاط یا دستگاه گوارش وارد بدن انسان می شود و چرخه خارج روده ای خود را شروع می کند.

نشانه های این بیماری در انسان را در 3 گروه و بصورت مجزا می توان بیان کرد:

گروه اول : افراد سالم

عفونت در 80 درصد افراد سالم بدون علامت است و معمولا با تورم غدد لنفاوی  گردن مشخص می شود که این غدد خیلی بزرگ و دردناک نیستند و از آنجایی که این گروه از بیماران سیستم ایمنی سالمی دارند  اکثرا بهد از گذشت چند ماه خود به خود بهبود می یابند.

گروه دوم : افراد دارای نقص سیستم ایمنی

این گروه شامل بیماران مبتلا به ایدز، سرطان یا هر بیماری دیگری که منجر به تضعیف سیستم ایمنی بدن شود می باشند که در این حالت بیماری توکسوپلاسموز می تواند بسیار خطرناک باشد و باید به سرعت درمان شود در غیر این صورت ضایعات مغزی، ریوی و یا چشمی ایجاد می کند.

گروه سوم: زنانی که در دوران بارداری مبتلا می شوند

بیماری در این حالت بسیار مهم است، چرا که می تواند به جنین آسیب برساند. چنانچه خانمی تا 3 ماه قبل از بارداری به این بیماری مبتلا شود و یا در آزمایش خونش آنتی بادی مثبت باشد نیازی به درمان ندارد و جنین به بیماری مبتلا نمی شود ، اما در صورتی که مادر در هنگام بارداری به این بیماری مبتلا شود وضعیت بر حسب سن جنین متفاوت است .

اگر مادر در دوران سه ماهه اول بارداری باشد ، معمولا منجر به سقط جنین می شود اما در صورتی که در سه ماهه دوم و سوم بارداری باشد نوزاد دچار ضایعاتی از جمله تشنج، کوچک بودن و با بزرگی بیش از حد سر ، اختلال بینایی، ضایعات پوستی و بالاخره عقب افتادگی ذهنی می شود.

ضایعات چشمی در این بیماری به دو صورت دیده می شود :

حالت اول به صورت مادرزادی است که جنین این بیماری را از طریق رحم مادر کسب می کند و انگل در بافت چشمی فعال می شود که برای  آن درمان اختصاصی وجود دارد ندارد ، معمولا التهابات اولیه پس از مدت کوتاهی از بین می روند ولی نهایتا ضایعه ای را در چشم بر جای می گذارد.

حالت دوم شکل اکتسابی است که در افراد سالم بسیار نادر است ولی در افراد مبتلا به نقص ایمنی نیاز به درمان اختصاصی دارد.

راه های انتقال توکسوپلاسموز در انسان :

1-      خوردن گوشت حاوی کیست به صورت نیمه پخته و یا خام

2-      مصرف لبنیات پاستوریزه نشده

3-      مصرف تخم مرغ خام یا نیمه پز

4-      مصرف آب و غذای آلوده به مدفوع گربه که ممکن است توسط مگس ها و سوسک ها و حشرات دیگر مواد غذایی را  آلوده کرده باشند.

5-      انتقال از طریق جفت ، در صورتی که مادر بارداری مبتلا به این بیماری شود، جنین نیز مبتلا می شود.

پیشگیری و کنترل توکسوپلاسموز :

توکسوپلاسموز تنها با یک آزمایش آزمایش خون ساده قابل تشخیص است ، اما خطر این بیماری زمانی است که مادر بعد از حاملگی به آن مبتلا شود که در این صورت رعایت موارد زیر لازم است.

-          دست هایتان را پس از تماس با گوشت با آب گرم و صابون  کاملا بشویید ، هم چنین تمام وسائلی که با گوشت نپخته در ارتباط بوده اند ( مثل چاقو، گوشت چرخ کن و یا تخته ..) را نیز با آب گرم و صابون بشویید.

نکته: مراحل رشد توکسوپلاسموز در گوشت و یا جا های دیگر به سادگی با آب گرم و صابون از بین میرود.

-          گوشت را همیشه خوب بپزید، طوریکه داخل آن صورتی رنگ نباشد.

-          حتما سبزیجات را قبل از مصرف ضدعفونی بکنید ( با مواد ضدعفونی کننده) و تنها به شستشو با آب اکتفا نکنید.

-          در صورت داشتن گربه در منزل و یا حیا ط خانه یتان  وظیفه تمیز کردن خاک گربه ویا حیاط خانه را به شخص دیگری بسپارید.

-          توجه داشته باشید که انگل احتمالی موجود در مدفوع گربه 24 ساعت طول می کشد تا فعال شود پس خاک و مدفوع گربه را زود به زود تمیز کنید.

-          به یاد داشته باشید که خوراندن و تزریق داروهای ضد انگل به گربه های خانگی، تمام احتمالات آلودگی گربه را از بین می برد.

-          در هنگام باغبانی در حیاط یا تعویض خاک گلدان های خانگی خود حتما از دستکش استفاده کنید، زیرا ممکن است خاک آلوده باشد.

-          زنان باردار باید از بیماری توکسوپلاسموز و راه های انتقال آن کاملا آگاه باشند تا بتوانند از خود و جنین به نحو بهتری مراقبت کنند.

نکته: از نظر تئوریک تماس دختران قبل از سن ازدواج با این نوع انگل می تواند با ایجاد پادتن در بدن آنها خطرات احتمالی دوران بارداری را به طور کلی از بین ببرد.

توصیه های درمانی در مورد توکسوپلاسموز:

تنها 3 شکل بیماری نیاز به درمان اختصاصی دارد.

1-      بیماری چشمی ، البته از نوع اکتسابی آن نه مادرزادی

2-      مادران بارداری که در دوران بارداری به این بیماری مبتلا می شوند

3-      افرادی که نقص سیستم ایمنی  دارند، از آن جمله ایدز، سرطان...

نکته : مراجعه منظم به دامپزشک در اطمینان از سلامت و عدم ابتلای گربه های خانگی به این بیماری بسیار موثر است . بخاطر داشته باشید که این تنها بیماری مشترک میان انسان و دام نیست و بسیاری از بیماری های دیگر وجود دارند که با رعایت نکردن بهداشت به راحتی می توان به آنها مبتلا شد.